Qurilish materiallari · QM-09 · Uglerod va emissiya hisobi

Uglerod endi hisob-fakturada.

2026-yil 1-yanvardan Yevropa Ittifoqining CBAM mexanizmi definitiv bosqichga o'tdi: sement importchilari mahsulotdagi emissiya uchun sertifikat sotib oladi. O'zbekistonda sement sohasi bo'yicha birinchi tizimli emissiya baholashi 2026-yil aprelda taqdim etilgan.

Platforma: Zavod pulsi

01.01.2026

CBAM definitiv bosqichi boshlangan sana.1

01.02.2027

2026-yil importi uchun CBAM sertifikatlari savdosi boshlanadi.1

≈1,1 mln t

2025-yil 9 oyida O'zbekiston sement eksporti; asosiy xaridor — Qirg'iziston.3

Bugun Yevropaga sotmasangiz ham, raqam so'raladi.

Kim uchun

Bosh direktor
Eksport va investorlar.
Ekolog
Hisobot va normalar.
Bosh energetik
Yoqilg'i sarfi.
Eksport bo'limi
Xaridor talablari.

Muammo qayerda

  • Yoqilg'i umumiy

    Pech bo'yicha yoqilg'i sarfi alohida yo'q.

  • Klinker ulushi

    Sement markalari bo'yicha klinker ulushi hisoblanmaydi.

  • Elektr

    Bilvosita emissiya uchun elektr sarfi bo'linmaydi.

  • Hisobot qo'lda

    Yillik hisobot Excel'da bir martalik tuziladi.

Yo'qotish qanday hisoblanadi

Eksport imkoniyatitalab qilingan hisobot yo'qligi sababli yo'qotilgan shartnomalar
Sertifikat xarajatiemissiya × sertifikat narxi (importchi tomonida)
Standart qiymathaqiqiy o'rniga standart qiymat ishlatilsa farq
Hisobot vaqtikunlar × mutaxassis narxi

O'z raqamlaringiz bilan hisoblang

CBAM sertifikat xarajati: standart va haqiqiy emissiya qiymati

Bu kalkulyator Yevropa Ittifoqiga eksport qilinadigan mahsulotdagi o'rnatilgan emissiya uchun importchi to'laydigan CBAM sertifikat xarajatini taxminan hisoblaydi.

Mingliklarni bo'sh joy bilan, kasrlarni nuqta yoki vergul bilan yozing. Barcha qiymatlarda bir xil pul birligini ishlating.

Qiymatlar shu sahifada qoladi va serverga yuborilmaydi.

Ssenariy bo'yicha hisob

0 / 5 qiymat kiritildi

Hisobni ko'rish uchun korxonangizning haqiqiy ko'rsatkichlarini kiriting.

Bu huquqiy maslahat emas. Haqiqiy qiymatlardan foydalanish mumkinligi CBAM qoidalari, ma'lumotlarning to'liqligi va verifikatsiyaga bog'liq. Kalkulyator buni kafolatlamaydi. Sertifikat narxi, standart qiymatlar va to'lovga tortiladigan ulush davlat va birja qarorlariga ko'ra o'zgaradi. Ularni rasmiy manbalardan yoki importchi va maslahatchingizdan oling. Sertifikat xarajatini zavod emas, importchi to'laydi. Farq sizning narxingiz yoki shartnomangizga qanchalik ta'sir qilishi muzokaralarga bog'liq. Natijani boshqa yo'qotish turlari (yo'qotilgan shartnomalar, hisobot vaqti) bilan qo'shmang.

Formulalar va hisob shartlari

Bu kalkulyator Yevropa Ittifoqiga eksport qilinadigan mahsulotdagi o'rnatilgan emissiya uchun importchi to'laydigan CBAM sertifikat xarajatini taxminan hisoblaydi. U ikki holatni bir xil davr (bir yil) va bir xil valyutada solishtiradi. Birinchi holatda importchi standart (default) emissiya qiymatini qo'llaydi. Ikkinchi holatda zavodda o'lchangan haqiqiy solishtirma emissiya qo'llaniladi. Barcha qiymatlarni o'zingiz kiritasiz: hajm, standart qiymat, haqiqiy qiymat, sertifikat narxi va to'lovga tortiladigan ulush. Hisobga KIRMAYDI: yo'qotilgan eksport shartnomalari, hisobot tayyorlashga ketadigan mutaxassis vaqti, verifikatsiya va tizim xarajatlari, valyuta kursi, uskunalarni ta'mirlash. Natija xarajat ta'sirini baholash uchun mo'ljallangan. U kafolatlangan tejash emas.

Standart qiymat bo'yicha yillik sertifikat xarajati (importchida)
Eksport hajmi (t/yil) × standart emissiya qiymati (t CO₂/t) × sertifikat narxi (valyuta/t CO₂) × qoplanadigan ulush (% ÷ 100).
Haqiqiy o'lchangan qiymat bo'yicha yillik sertifikat xarajati (importchida)
Eksport hajmi (t/yil) × haqiqiy solishtirma emissiya (t CO₂/t) × sertifikat narxi (valyuta/t CO₂) × qoplanadigan ulush (% ÷ 100). Faqat haqiqiy qiymat qabul qilingan holatda amal qiladi.
Standart qiymat qo'llanilganda yuzaga keladigan qo'shimcha xarajat ta'siri
Eksport hajmi (t/yil) × (standart qiymat − haqiqiy qiymat, t CO₂/t) × sertifikat narxi (valyuta/t CO₂) × qoplanadigan ulush (% ÷ 100). Agar haqiqiy qiymat standart qiymatdan yuqori bo'lsa, natija 0 ko'rsatiladi. Bunday holatda ikkala xarajatni yuqorida solishtiring.

Faktlar va dunyo amaliyoti

  • PwC, CMS

    CBAM 01.01.2026 dan definitiv bosqichda; importchilar mahsulotdagi emissiya uchun sertifikat sotib olib topshiradi; sement CBAM ro'yxatida.1

  • PwC, CMS

    2026-yil importi uchun sertifikatlar 01.02.2027 dan sotiladi; deklaratsiyalar yillik.1

  • Global Cement

    O'zbekiston sement sohasi bo'yicha birinchi tizimli issiqxona gazlari baholashini 2026-yil aprelda taqdim etgan.2

  • kun.uz (statistika)

    2025-yil 9 oyida sement eksporti taxminan 1,1 mln t, $44,4 mln; asosiy xaridor — Qirg'iziston.3

Bugun O'zbekiston sementi Yevropaga deyarli bormaydi, shuning uchun CBAM to'g'ridan ta'sir qilmaydi. Lekin investorlar, xalqaro moliya institutlari va kelajakdagi eksport bozorlari bir xil raqamni so'raydi.

Yoqilg'idan hisobotgacha

MEENTAKA yoqilg'i, elektr, ishlab chiqarish va klinker ma'lumotini yig'adi va emissiya hisobini avtomatik yuritadi. Tekshiruvni akkreditatsiyalangan tashkilot o'tkazadi.

  1. 01Ma'lumot
    • Yoqilg'i
    • Elektr
    • Ishlab chiqarish
  2. 02Hisob
    • Klinker ulushi
    • Emissiya omillari
    • Mahsulot
  3. 03Hisobot
    • Oylik
    • Yillik
    • Xaridor so'rovi
  4. 04Tekshiruv
    • Audit izi
    • Hujjatlar
    • Verifikator

Modullar

Har bir modul yonida uning hozirgi tayyorligi ko'rsatilgan.

Yoqilg'i va elektr ma'lumotiHisoblagichlardanMuhandislik imkoniyati
Emissiya hisobiOmillar bo'yichaIshlab chiqilmoqda
Hisobot va audit iziXaridor va verifikator uchunIshlab chiqilmoqda
1C integratsiyasiIshlab chiqarish hajmiTijoriy mavjud

Qanday boshlaymiz

  1. 01

    Ma'lumot auditi

    Qaysi ma'lumot bor.

    Natija: bo'shliqlar xaritasi.

  2. 02

    Bazaviy hisob

    Bir yil ma'lumot asosida.

    Natija: tonnaga emissiya.

  3. 03

    Avtomat hisob

    Oylik yangilanish.

    Natija: uzluksiz raqam.

  4. 04

    Obuna

    Hisobot xizmati.

    Natija: trend.

Nima o'lchanadi

Tonnaga emissiyat CO₂ / t mahsulotTizim
Klinker ulushiMarka bo'yichaLaboratoriya
Ma'lumot to'liqligiUlushTizim
Hisobot vaqtiKunTizim

Boshlash uchun kerak

  • Ekolog yoki mas'ul shaxs
  • Yoqilg'i va elektr hisoblari
  • Ishlab chiqarish hisoboti
  • Laboratoriya ma'lumotlari

Va'da qilmaymiz

  • Auditsiz aniq muddat va narx
  • Birja qoidalari va davlat qarorlari
  • Zavod uskunalarini ta'mirlash
  • O'lchanmagan natija yoki tejash
  • Verifikatsiya va sertifikatlash
  • CBAM bo'yicha huquqiy maslahat

O'zingizni tekshiring

  1. Pech bo'yicha yoqilg'i sarfi ma'lummi?
  2. Klinker ulushi marka bo'yicha hisoblanadimi?
  3. Elektr sarfi bo'linganmi?
  4. Tonnaga emissiya raqami bormi?
  5. Hisobot oylik yangilanadimi?
  6. Xaridor so'rasa, necha kunda javob berasiz?
  7. Hisob uchun manba hujjatlar saqlanadimi?
  8. Xalqaro moliya institutlari raqam so'raganmi?
  9. Muqobil yoqilg'i ulushi hisoblanadimi?
  10. Mas'ul shaxs bormi?

Emissiya auditi

Mavjud ma'lumotlarni ko'rib chiqib, tonnaga emissiyani qanday hisoblash mumkinligini ko'rsatamiz.

  • Bo'shliqlar xaritasi
  • Bazaviy hisob rejasi
  • Joriy qilish to'lovi va oylik obuna

Manbalar

  1. PwC: «CBAM in focus: preparing for the definitive regime»; CMS: «EU CBAM: what's new». 2026.
  2. Global Cement: «Update on Central Asia: June 2026». globalcement.com.
  3. «Uzbekistan's cement exports surge, Kyrgyzstan emerges as main buyer». kun.uz, 13.11.2025.