Kiberxavfsizlik · KX-07 · Shaxsga doir ma'lumotlar: nima O'zbekistonda saqlanishi shart
Xodimlar barmoq izi qayerda saqlanadi? Kirish tizimi serverida — u qayerda?
O'RQ–1125-son qonunga ko'ra biometrik va genetik ma'lumotlar hamda telekom operatorlaridagi foydalanuvchi ma'lumotlari O'zbekiston hududida saqlanishi shart; boshqa shaxsga doir ma'lumotlar belgilangan shartlarda, jumladan tasdiqlangan xalqaro standartlarga rioya qilinganda xorijda saqlanishi mumkin. Biometrik turniketlar, ombor terminallari va bulutli HR tizimlari — tekshirish kerak bo'lgan joylar.
Platforma:
Kim uchun
- Rahbar
- Javobgarlik.
- HR
- Xodimlar ma'lumoti.
- IT
- Tizimlar.
- Yurist
- Muvofiqlik.
Muammo qayerda
Biometrik turniket
Server qayerdaligi noma'lum.
Bulutli HR
Xorijiy bulutda xodimlar ma'lumoti.
Eksport fayllar
Excel'lar pochtada yuradi.
Kirish huquqi
Kim ko'ra olishi nazoratsiz.
Yo'qotish qanday hisoblanadi
| Jarima | talablar buzilishi |
|---|---|
| Sizish | zarar va obro' |
| Qayta loyihalash | tizimni ko'chirish |
| Shartnoma | mijoz talablari |
Faktlar va dunyo amaliyoti
O'RQ–1125 (norma.uz, kursiv.media)
Biometrik, genetik va telekom foydalanuvchilari ma'lumotlari O'zbekistonda saqlanadi; boshqalari shartli ravishda xorijda.1
F6 (zamin.uz); vazir (anhor.uz)
~15 mln qator ma'lumot sizgan; 2026 yanvarida 3 davlat idorasiga hujum, ~60 ming shaxsiy ma'lumot.2
cbu.uz
Markaziy bank: mijozlarning biometrik ma'lumotlari O'zbekistonda saqlanishi shart (01.08.2026 ro'yxatdan o'tgan qaror).3
Bu hujjat yuridik maslahat emas. Ma'lumotlar bazasini ro'yxatdan o'tkazish va boshqa talablarni yurist bilan tekshiring.
Ma'lumotlar xaritasi → toifa → saqlash joyi → kirish huquqlari
Korxona tizimlari bo'yicha qaysi shaxsga doir ma'lumot yig'ilishi, toifasi (biometrik va boshqalar), qayerda saqlanishi, kim kira olishi; bo'shliqlar va ko'chirish/himoya rejasi.
- 01Yig'ish
- HR
- Turniket
- CRM
- 02Toifa
- Biometrik
- Oddiy
- Maxsus
- 03Saqlash
- Mahalliy
- Bulut
- Zaxira
- 04Kirish
- Rollar
- Jurnal
- Shifrlash
Modullar
Har bir modul yonida uning hozirgi tayyorligi ko'rsatilgan.
| Ma'lumotlar xaritasi | Audit | Muhandislik imkoniyati |
|---|---|---|
| Saqlash arxitekturasi | Muhandislik | Muhandislik imkoniyati |
| Kirish va shifrlash choralari | IT | Muhandislik imkoniyati |
| Huquqiy muvofiqlik | Yuridik hamkor | Ishlab chiqilmoqda |
Qanday boshlaymiz
- 01
Xarita
Aktivlar va jarayonlar.
Natija: xavflar xaritasi.
- 02
Pilot (biometrik tizimlar)
Bitta sex yoki tizim, 30 kun.
Natija: birinchi natijalar.
- 03
Barcha tizimlar
Butun korxona.
Natija: doimiy jarayon.
- 04
Qo'llab-quvvatlash
Oylik hisobot.
Natija: bo'shliqlar yopilishi.
Nima o'lchanadi
| Xaritalangan tizimlar | % | Audit |
|---|---|---|
| Talabga mos saqlash | % | Audit |
| Ortiqcha kirish huquqlari | Soni | Audit |
| Shifrlangan bazalar | % | IT |
Boshlash uchun kerak
- HR va IT
- Tizimlar ro'yxati
- Yetkazib beruvchilar shartnomalari
- Yurist
Va'da qilmaymiz
- Sertifikatlash, attestatsiya yoki MAI obyektini rasmiy baholash (vakolatli organlar va akkreditatsiyalangan tashkilotlar vazifasi)
- Penetratsion test yoki xakerlik xizmatlari (faqat ruxsat etilgan hamkorlar orqali)
- "100% himoya" yoki hujum bo'lmasligi kafolati
- Yuridik maslahat
- Ma'lumotlar bazasini davlat reyestrida ro'yxatdan o'tkazish
O'zingizni tekshiring
- Qaysi tizim qanday shaxsiy ma'lumot yig'ishi ma'lummi?
- Biometrik ma'lumotlar qayerda saqlanadi?
- Bulut xizmatlari joylashuvi ma'lummi?
- Kirish huquqlari nazoratdami?
- Bazalar shifrlanganmi?
- O'RQ–1125 talablari o'rganilganmi?
- Yetkazib beruvchilar shartnomalarida talablar bormi?
- Sizish holatida jarayon bormi?
- Kiberxavfsizlik uchun mas'ul shaxs tayinlanganmi?
Ma'lumotlar xaritasi
Korxonadagi shaxsga doir ma'lumotlar qayerda yig'ilishi va saqlanishini xaritaga solamiz.
- Aktivlar va xavflar xaritasi
- Ustuvor choralar rejasi
- Loyiha va oylik qo'llab-quvvatlash
Shu sohadagi boshqa yechimlar
- KX-01Zavod tarmog'ida nima bor: OT aktivlari va aloqalar xaritasi
- KX-02Ransomware dan keyin: ishlab chiqarish qancha vaqtda qayta ishga tushadi
- KX-03Uskuna yetkazib beruvchisi masofadan ulanadi: kim, qachon va nimaga
- KX-04Datchik, shlyuz va platforma: xavfsizlik — loyihaning birinchi kunidan
- KX-05Kiberxavfsizlik byudjeti: nimaga va qaysi tartibda sarflash
- KX-06Muhim axborot infratuzilmasi: korxonangiz MAI subyektimi va bunga tayyormi
- KX-08Xodimlar — birinchi himoya chizig'i: fishing va kiber-gigiena
- KX-09Kiberhodisa sodir bo'ldi: birinchi 24 soatda kim nima qiladi
- KX-10Zaifliklar va yangilanishlar: zavodda "hammasini yangila" ishlamaydi
Manbalar
- O'RQ–1125 (26.03.2026; norma.uz, kursiv.media): biometrik, genetik ma'lumotlar va telekom operatorlaridagi foydalanuvchi ma'lumotlari O'zbekiston hududida saqlanishi shart; boshqa shaxsga doir ma'lumotlar belgilangan shartlarda (jumladan, tasdiqlangan xalqaro standartlarga rioya) xorijda saqlanishi mumkin.
- F6 hisoboti (zamin.uz): 2025-yil va 2026-yil I yarmida O'zbekistondagi kompaniya va davlat tashkilotlari bazalaridan ~15 mln qator ma'lumot sizib chiqqan — Markaziy Osiyoda uchinchi o'rin. Raqamli texnologiyalar vaziri (anhor.uz, kun.uz): 2026-yil yanvarida uchta davlat idorasi kiberhujumga uchragan, ~60 ming shaxsiy ma'lumot o'g'irlangan.
- cbu.uz: Markaziy bank qarori, biometrik ma'lumotlar saqlash (ro'yxat raqami 3914, 01.08.2026).