Kiberxavfsizlik · KX-09 · Kiberhodisa sodir bo'ldi: birinchi 24 soatda kim nima qiladi

Ekranlarda talab xati. Liniyani to'xtatamizmi?

Dragos ishlab chiqarish va sanoat uchun asosiy beshta nazorat choralaridan biri sifatida jismoniy oqibatlarni hisobga oladigan OT/ICS ga xos hodisaga javob rejasini ko'rsatadi; ko'p tashkilotlar hodisa paytida aslida nima bo'lganini aniqlay olmaydi. Qonun MAI subyektlaridan hodisalarni vakolatli organga xabar qilishni talab qiladi.

Platforma:

42 kun

OT da ransomware o'rtacha aniqlanmay qolish vaqti (Dragos).1

5

Dragos tavsiya qilgan OT kiberxavfsizlik asosiy nazorat choralari.1

Xabar

MAI subyektlari hodisalarni xabar qilishi shart (O'RQ–764).2

Reja hodisa kuni yoziladimi — u kech.

Kim uchun

Bosh direktor
Qaror.
Bosh muhandis
Xavfsiz to'xtatish.
IT/xavfsizlik
Izolyatsiya.
Kommunikatsiya/yurist
Xabar berish.

Muammo qayerda

  • Kim qaror qiladi

    Rollar yozilmagan.

  • Izolyatsiya

    Hamma narsa o'chiriladi — dalillar ham.

  • Jarayon

    Liniya xavfsiz holatga keltirilmaydi.

  • Xabar

    Kimga va qachon xabar berish noma'lum.

Yo'qotish qanday hisoblanadi

Kechikkan qarorsoat × zarar
Dalillarsababni topa olmaslik
Uskunanoto'g'ri to'xtatish
Javobgarlikxabar bermaslik

Faktlar va dunyo amaliyoti

  • Dragos 2026 (secureworld.io, controleng.com)

    Asosiy nazorat choralaridan biri — jismoniy oqibatlarni hisobga oluvchi ICS ga xos hodisaga javob rejasi; ko'p tashkilotlar hodisa sababini aniqlay olmaydi.1

  • O'RQ–764 sharhi (regulations.ai)

    MAI operatorlari tarmoqlarini real vaqtda kuzatishi va kiberhodisalarni DXX ga darhol xabar qilishi kerak.2

Xabar berish tartibi va muddatlari rasmiy hujjatlarda tekshirilishi kerak. MEENTAKA hodisani rasmiy tergov qilmaydi.

Rollar → stsenariylar → stol-ustidagi mashq → yangilangan reja

Hodisaga javob rejasi: rollar va aloqa ro'yxati, OT uchun xavfsiz to'xtatish/qo'lda rejim tartiblari, izolyatsiya va dalillarni saqlash, tashqi xabar berish; har yarim yilda stol-ustidagi mashq.

  1. 01Rollar
    • Qaror
    • Texnik
    • Aloqa
  2. 02Stsenariy
    • Ransomware
    • Masofaviy kirish
    • Sizish
  3. 03Harakat
    • Izolyatsiya
    • Qo'lda rejim
    • Dalillar
  4. 04Tiklash
    • Ketma-ketlik
    • Xabar
    • Saboqlar

Modullar

Har bir modul yonida uning hozirgi tayyorligi ko'rsatilgan.

Hodisaga javob rejasiOT/ITMuhandislik imkoniyati
Stol-ustidagi mashqYarim yillikMuhandislik imkoniyati
Aloqa va xabar shablonlariHujjatlarMuhandislik imkoniyati
Tergov va kriminalistikaRuxsat etilgan hamkorIshlab chiqilmoqda

Qanday boshlaymiz

  1. 01

    Reja loyihasi

    Aktivlar va jarayonlar.

    Natija: xavflar xaritasi.

  2. 02

    Birinchi mashq

    Bitta sex yoki tizim, 30 kun.

    Natija: birinchi natijalar.

  3. 03

    Muntazam mashqlar

    Butun korxona.

    Natija: doimiy jarayon.

  4. 04

    Qo'llab-quvvatlash

    Oylik hisobot.

    Natija: tuzatishlar ijrosi.

Nima o'lchanadi

MashqlarSoni/yilJurnal
Ochiq tuzatishlarSoniReja
Rollar ma'lumligi%Mashq
Qaror vaqti (mashq)DaqiqaMashq

Boshlash uchun kerak

  • Rahbariyat
  • Bosh muhandis
  • IT
  • Yurist

Va'da qilmaymiz

  • Sertifikatlash, attestatsiya yoki MAI obyektini rasmiy baholash (vakolatli organlar va akkreditatsiyalangan tashkilotlar vazifasi)
  • Penetratsion test yoki xakerlik xizmatlari (faqat ruxsat etilgan hamkorlar orqali)
  • "100% himoya" yoki hujum bo'lmasligi kafolati
  • Yuridik maslahat

O'zingizni tekshiring

  1. Hodisaga javob rejasi yozilganmi?
  2. Kim qaror qilishi aniqmi?
  3. Liniyani xavfsiz to'xtatish tartibi bormi?
  4. Qo'lda boshqaruv rejimi bormi?
  5. Dalillarni saqlash tartibi bormi?
  6. Kimga xabar berish ma'lummi?
  7. Oxirgi mashq qachon bo'lgan?
  8. Tashqi hamkor tayinlanganmi?
  9. Kiberxavfsizlik uchun mas'ul shaxs tayinlanganmi?

Hodisa mashqi

Rahbariyat va muhandislar bilan "ransomware zavodda" stol-ustidagi mashqini o'tkazamiz.

  • Aktivlar va xavflar xaritasi
  • Ustuvor choralar rejasi
  • Loyiha va oylik qo'llab-quvvatlash

Manbalar

  1. Dragos 2026 OT/ICS Cybersecurity Year in Review (17.02.2026): 2025-yilda 119 ransomware guruhi 3 300 sanoat tashkilotiga ta'sir qilgan; sanoatga ransomware hujumlari +64%; qurbonlarning uchdan ikki qismidan ko'prog'i ishlab chiqarish; OT da ransomware o'rtacha 42 kun aniqlanmay qolgan, to'liq OT ko'rinishiga ega tashkilotlarda — 5 kun; oshkor qilishdan qurollangan eksploitgacha mediana 24 kun (controleng.com).
  2. regulations.ai: O'RQ–764 — MAI operatorlari real vaqtda monitoring va hodisalarni darhol xabar qilish.
  3. "Kiberxavfsizlik to'g'risida"gi Qonun O'RQ–764 (15.04.2022, lex.uz): muhim axborot infratuzilmasi (MAI) — strategik va ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ega avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari, axborot tizimlari, tarmoq va texnologik jarayonlar resurslari majmui; MAI subyektlari — bunday obyektlarga egalik qiluvchi davlat organlari va yuridik shaxslar; DXX MAI obyektlarining yagona reyestrini yuritadi (kun.uz).